Program hodowlany rasy cakiel podhalański 
1. Celem programu jest zachowanie i doskonalenie rasy.
2. Nazwa rasy: cakiel podhalański.
3. Charakterystyka rasy:
I. Cechy pogłowia:
a/ wrażenie ogólne – owce powinny odznaczać się mocną konstytucją; okrywa może być prawie otwarta, składająca się z długich kosmków rozdzielających się na grzbiecie i zwisających równomiernie po obu stronach tułowia; pożądane jest, aby obrost wełny był dostateczny na całym tułowiu wraz z partią brzucha; owca o silnym instynkcie stadnym,
b/ plenność – pożądana jest plenność powyżej 105 %,
c/ dojrzewanie płciowe – pożądane jest dojrzewanie średnio późne. Zaleca się pierwsze krycie w wieku 1,5 roku.
II. Cechy osobnicze:
a/ pokrój:
głowa – średnio szeroka ze stosunkowo dużymi, dobrze porośniętymi sierścią i raczej poziomo ustawionymi uszami; tryki są rogate, część maciorek też ma rogi; rogi u tryków powinny być szeroko rozstawione, kształtu ślimakowatego; rogi kształtu świdrowatego również są dopuszczalne. Obrost głowy wełną maksymalnie do linii oczu,
szyja – raczej cienka i dość długa; zbyt cienka i bardzo długa nie jest pożądana,
tułów – średnio długi, średnio głęboki, z dobrze rozwiniętą klatką piersiową, średnio szeroki, prawidłowo związany, lecz o lekko spadzistym zadzie,
kończyny – średnio wysokie o delikatnej kości i silnych wiązaniach stawowych; półiksowate ustawienie tylnych kończyn dopuszczalne, preferowane winny być kończyny nieowełnione;
grzbiet i kulki – słabo umięśnione,
b/ umaszczenie – barwa biała; minimalna okaistość (tylko wokół oczu, końca pyska i końcówek uszu); ciemne włosy na tułowiu, ciemne plamy na skórze w miejscach obrośniętych wełną, ciemne plamy i nakrapianie na głowie w partii twarzowej i na dolnych częściach kończyn są niedopuszczalne.
c/ masa ciała powinna wynosić około (w kg):
|
|
tryki |
maciorki |
|
zwierzęta dorosłe |
65 |
45 |
d/ sortyment wełny – według skali krajowej sortyment włosów puchowych (wewnętrznej okrywy) powinien wynosić A/B-B, a więc grubość włosów od 24 do 29 mikronów; sortyment włosów przewodnich (okrywy zewnętrznej) D-D/E-E, grubość włosów nie powinna wynosić więcej niż 37-60 mikronów,
e/ charakter wełny – wełna powinna być silna; pożądane jest, aby kosmki miały kształt możliwie stożkowaty, były dostatecznie pełne, zawierały dużo włosów puchowych, sięgających do 1/3 wysokości kosmka; kemp i włosy spilśnione niedopuszczalne; okrywa włosowa otwarta, dość gęsta, zwarta, o długich kosmkach, rozdzielająca się na środku grzbietu i równomiernie opadająca na obie strony tułowia,
f/ tłuszczopot pożądany koloru białego lub kremowego o konsystencji oleistej,
g/ wysadność wełny półrocznego odrostu mierzona na łopatce powinna wynosić u dorosłych maciorek:
- włosy puchowe około 3,5 cm,
- włosy przewodnie około 12,5 cm,
h/ obrost wełny – na głowie powinien dochodzić do linii oczu; brzuch powinien być porośnięty wełną,
i/ wydajność wełny – roczna wydajność strzyżna wełny potnej sztuk dorosłych powinna wynosić co najmniej:
- u tryków około 4 kg,
- u maciorek około 3 kg,
wydajność potna wełny około 60-70 %,
j/ wydajność mleczna maciorek po drugim wykocie i po 90 dniach karmienia jagniąt powinna wynosić około 40-60 kg mleka; wymię musi być dobrze rozwinięte, o prawidłowych strzykach.
III.Użytkowość – rasa mateczna o użytkowości wełnisto-mlecznej.
IV. Standard hodowlany rasy cakiel podhalański.
Owce dość duże, o mocnej konstytucji. Okrywa wełnista może być prawie otwarta, składająca się z długich kosmków rozdzielających się na grzbiecie i zwisających równomiernie po obu stronach tułowia; pożądane jest, aby obrost wełny był dostateczny na całym tułowiu wraz z partią brzucha. Tryki rogate, o szeroko rozstawionych rogach; część maciorek również może posiadać rogi.
Niedopuszczalne są ciemne włosy na tułowiu, ciemne plamy na skórze w miejscach obrośniętych wełną, ciemne plamy i nakrapianie na głowie w partii twarzowej (dopuszczalne tylko wokół oczu, końca pyska i końcówek uszu) i na dolnych częściach kończyn. Niedopuszczalne są również włosy spilśnione i włosy martwe (kemp).
V. Minimalne wymagania jakie powinny spełniać maciorki rejestrowane w sekcji dodatkowej księgi hodowlanej.
Owce są poddawane ocenie wartości użytkowej lub pochodzą ze stada poddawanego ocenie.
Owce zostaną uznane za zgodne ze standardem hodowlanym.
Posiadają okrywę wełnistą prawie otwartą, składającą się z długich kosmków rozdzielających się na grzbiecie i zwisających równomiernie po obu stronach tułowia.
4. Program hodowlany rasy cakiel podhalański jest przewidziany do realizacji na terytorium woj. małopolskiego i woj. podkarpackiego.
5. Program hodowlany obejmuje 9287 sztuk maciorek i 95 sztuk tryków wpisanych do ksiąg, utrzymywanych w 111 stadach.
6. Każde zwierzę musi być identyfikowane zgodnie z przepisami Unii Europejskiej oraz przepisami krajowymi w zakresie identyfikacji owiec.
7. Polski Związek Owczarski jest odpowiedzialny wobec ministra właściwego do spraw rolnictwa za zapewnienie zgodności z wymogami z załącznika I część 2 ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych czystorasowych i mieszańców świni, handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium Unii oraz handlu ich materiałem biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego wprowadzania na terytorium Unii oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 652/2014, dyrektywy Rady 89/608/EWG i uchylające niektóre akty w dziedzinie hodowli zwierząt („rozporządzenie w sprawie hodowli zwierząt”).
8. Polski Związek Owczarski zleca podmiotom wymienionym w pkt 11 czynności techniczne polegające na:
- wprowadzaniu informacji do systemu informatycznego opartego o program komputerowy,
- prowadzeniu oceny wartości użytkowej,
- prowadzeniu selekcji i doboru zwierząt do kojarzeń.
9. Pomiędzy podmiotami wymienionymi w pkt 11 a działalnością gospodarczą hodowców uczestniczących w programie hodowlanym nie zachodzi konflikt interesów.
10. Podmioty wymienione w pkt 11 spełniają wszystkie wymogi niezbędne do realizacji działań wymienionych w pkt 8.
11. Wykaz podmiotów realizujących na zlecenie Polskiego Związku Owczarskiego niektóre zadania związane z realizacją programu hodowlanego:
a) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu (34-400), ul. Szaflarska 93 d/7.
12. Rodowody zwierząt hodowlanych mogą być prowadzone w systemie kartotekowym lub przy zastosowaniu systemu informatycznego opartego o program komputerowy.
13. Cele programu:
a) w zakresie hodowli: rasa mateczna, która powinna mieć wysokie zdolności macierzyńskie maciorek oraz charakterystyczną dla siebie okrywę wełnistą. Głównymi celami są: zachowanie wzorca rasy oraz wysokich zdolności macierzyńskich maciorek,
b) w zakresie selekcji: selekcja prowadzona w kierunku zachowania wzorca rasy i poprawy użytkowości. Głównym celem selekcji jest wybór najlepszych zwierząt pod względem zgodności z wzorcem rasy do kojarzeń.
14. Program hodowlany wymaga prowadzenia oceny wartości użytkowej:
a) do generowania, rejestracji, przekazywania i wykorzystywania wyników oceny wartości użytkowej wykorzystuje się program komputerowy Polskiego Związku Owczarskiego w Warszawie.
15. Ocena wartości użytkowej rasy cakiel podhalański obejmuje:
1) użytkowość rozpłodową,
2) użytkowość mięsną.
16. Ocena użytkowości rozpłodowej obejmuje ustalanie:
1)dla każdej maciorki w stadzie:
a) wieku,
b) dat wykotów,
c) liczby urodzonych jagniąt w danym wykocie,
d) liczby jagniąt odchowanych do 30 dnia życia,
e) średniej życiowej plenności określanej jako stosunek liczby urodzonych jagniąt do liczby wykotów, wyrażony w procentach,
2)wyrażonych w procentach dla całego stada:
a) płodności, określonej jako liczba matek wykoconych w stosunku do liczby matek w stadzie,
b) plenności, określonej jako liczba jagniąt urodzonych w stosunku do liczby wykoconych matek,
c) odchowu jagniąt, określonego jako liczba jagniąt odchowanych w stosunku do liczby jagniąt urodzonych,
d) wyniku rozrodu, określonego jako liczba jagniąt odchowanych w stosunku do liczby matek w stadzie.
17. Ocena użytkowości mięsnej owiec obejmuje:
1)ustalanie masy ciała zwierząt, polegające na jednorazowym ważeniu jagniąt, nie wcześniej niż w 27 dniu życia i nie później niż w 33 dniu życia,
2)ustalanie masy ciała zwierzęcia na 30 dzień życia jagnięcia,
3)ustalanie masy miotu maciorki w 30 dniu po urodzeniu jagniąt.
18. Księgi owiec hodowlanych prowadzi się w celu ewidencjonowania pochodzenia oraz gromadzenia informacji o wartości użytkowej owiec, dającej podstawę do prowadzenia pracy hodowlanej.
19. Wpisy w księdze hodowlanej mogą być dokonywane wyłącznie przez osoby upoważnione przez prowadzącego księgę.
20. Księgi hodowlane dzieli się na następujące sekcje:
1) sekcje główne księgi prowadzone oddzielnie dla maciorek i tryków oznaczone symbolem G,
2) sekcja dodatkowa księgi prowadzona dla maciorek oznaczona symbolem W.
21. Do sekcji głównej księgi hodowlanej mogą być wpisywane owce, które:
1) maciorki i tryki, które pochodzą co najmniej od dwóch pokoleń przodków rasy cakiel podhalański, wpisanych do sekcji głównej księgi hodowlanej,
2) maciorki, które pochodzą od:
a/ matki i babki ze strony matki, które są zarejestrowane w sekcji dodatkowej księgi hodowlanej tej samej rasy,
b/ ojca i obu dziadków, którzy są wpisani do sekcji głównej księgi hodowlanej tej samej rasy,
3) rodowód zwierzęcia zawiera informacje wymagane przy wpisie do sekcji głównej księgi hodowlanej,
4) zostały zidentyfikowane po urodzeniu, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
5) owce są poddawane ocenie wartości użytkowej lub pochodzą ze stada poddawanego ocenie.
22. W sekcji dodatkowej księgi hodowlanej mogą być rejestrowane maciorki, które:
1) zostały zidentyfikowane po urodzeniu, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami,
2) zostały uznane za zgodne ze standardem rasy cakiel podhalański,
3) spełniają minimalne wymagania określone dla sekcji dodatkowej księgi hodowlanej.
23. Wpisu lub rejestracji owiec do właściwej sekcji księgi hodowlanej dokonuje się na wniosek hodowcy, po sprawdzeniu dokumentacji hodowlanej i spełnieniu warunków wymaganych przy wpisie lub rejestrowaniu do danej sekcji księgi hodowlanej.
24. Dowodem wpisu lub rejestrowania owcy do księgi hodowlanej jest zaświadczenie o wpisie lub rejestrowaniu do danej sekcji księgi hodowlanej, które jest przekazywane hodowcy.
25. Dokumentacja hodowlana niezbędna do dokonania wpisu lub rejestrowania zwierzęcia do księgi hodowlanej winna zawierać co najmniej informacje o:
1) pochodzeniu,
2) wynikach oceny wartości użytkowej,
3) numerze identyfikacyjnym nadanym zgodnie z obowiązującymi przepisami.
26. Zakres informacji o zwierzętach wpisywanych lub rejestrowanych do księgi hodowlanej:
1) imię, nazwisko i adres zamieszkania albo nazwa i siedziba hodowcy,
2) data wpisu,
3) numer identyfikacyjny i rasa zwierzęcia,
4) data i typ urodzenia zwierzęcia,
5) pochodzenie zwierzęcia,
6) wyniki oceny wartości użytkowej.
27. Dokumentami stwierdzającymi pochodzenie zwierzęcia są:
1) notes owczarni, prowadzony przez hodowcę pod nadzorem prowadzącego księgi,
2) „zbiorczy dowód urodzenia jagniąt” lub „raport z wykotów” wystawiony przez hodowcę lub prowadzącego księgi (wyciąg z notesu owczarni),
3) świadectwo zootechniczne wystawione przez prowadzącego księgi.
28. Identyfikacja zwierząt przy wpisie lub rejestrowaniu do księgi hodowlanej polega na odczytaniu numeru z kolczyka i porównaniu go z numerem wpisanym do dokumentu hodowlanego.
29. Kontrola pochodzenia prowadzona jest na podstawie badań markerów genetycznych przez Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie z siedzibą w Balicach, ul. Krakowska 1, 32-083 Balice.
30. Świadectwa zootechniczne dla zwierząt czystorasowych wpisanych do księgi wydawane są na wniosek hodowcy/posiadacza zwierzęcia przez podmioty wymienione w pkt 11. Świadectwa zootechniczne wydawane są na podstawie informacji o zwierzętach zawartych w systemie informatycznym prowadzonym na potrzeby oceny wartości użytkowej i ksiąg hodowlanych owiec.
Na zasadzie odstępstwa, o którym mowa w art. 31 ust.1 rozporządzenia 2016/1012 świadectwa zootechniczne dla nasienia, zarodków czy komórek jajowych mogą być wystawiane przez zatwierdzone centra pozyskiwania lub przechowywania nasienia. Do wydawania świadectw zootechnicznych towarzyszących nasieniu i zarodkom wprowadzanym do handlu, Polski Związek Owczarski upoważnia:
a)Małopolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o., 36-007 Krasne 32 k. Rzeszowa,
b)Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Poznaniu z siedzibą w Tulcach Sp. z o.o., 63-004 Tulce, ul. Poznańska 13.
c) Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie z siedzibą w Balicach, ul. Krakowska 1, 32-083 Balice,
d) Top Gen sp. z o. o., ul. B. Chrobrego 23, 48-100 Głubczyce.
Zwierzęta czystorasowe i materiał biologiczny pochodzący od takich zwierząt, powinny być zaopatrzone w świadectwa zootechniczne zgodne z wzorami określonymi w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2017/717 z dnia 10 kwietnia 2017 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012 w odniesieniu do wzorów formularzy świadectw zootechnicznych dotyczących zwierząt hodowlanych i ich materiału biologicznego wykorzystywanego do rozrodu.
Warszawa, 2019.07.19.