Program hodowlany rasy wrzosówka 
1. Celem programu jest zachowanie i doskonalenie rasy.
2. Nazwa rasy: wrzosówka.
3. Charakterystyka rasy:
I. Cechy pogłowia:
a/ wrażenie ogólne - owce rasy wrzosówka powinny charakteryzować się konstrukcja suchą, drobną figurą o harmonijnej budowie,
b/ plenność - przy jednokrotnym wykocie w roku powinna wynosić około 150 % i więcej,
c/ płodność - minimum 95 %,
d/ dojrzewanie płciowe - pożądane wczesne, w wieku 6-7 miesięcy.
II. Cechy osobnicze:
a/ pokrój:
głowa - lekka, sucha, o prostym profilu i niezbyt długich cienkich uszach. U tryków szeroko rozstawione ślimakowate rogi, maciorki w zasadzie bezrożne.
szyja - płaska, średnio długa,
tułów - krótki, średnio głęboki, o spadzistym zadzie. Klatka piersiowa raczej dobrze rozwinięta, dopuszczalny tzw. „gorset” - słabe związanie za łopatkami,
kończyny - średniowysokie o cienkiej i suchej kości, dopuszczalne małe wady w postawie,
umięśnienie - dopuszczalne słabe,
ogon - krótki sięgający maksymalnie do stawu skokowego, spłaszczony tzw. „szczurzy”, nieowełniony porośnięty sierścią,
okrywa wełnista - typowa, otwarta, o kosmykach niezbyt ostro zakończonych, porastająca na całym tułowiu i partii brzucha,
b/ umaszczenie:
głowa - czarna z dopuszczalnym białym znakiem na kości czołowej w postaci gwiazdki, strzałki lub plam w części twarzowej, pożądaną cechą jest rozjaśnienie w okolicy warg, nozdrzy i oczu. Wyżej podane cechy nie są wymagane u osobników siwo-płowych.
okrywa wełnista - za podstawową uznaje się okrywę siwą i ciemno siwą, dopuszcza się umaszczenie czarne, siwo-płowe oraz inne według uznania komisji. Wyklucza się plamistość na tułowiu,
c/ masa ciała w różnych okresach powinna wynosić minimum (w kg):
|
|
tryki |
maciorki |
|
zwierzęta dorosłe |
40 |
32 |
Tryczki i maciorki z urodzeń wielorakich mogą uzyskiwać do wieku 12 miesięcy masę ciała niższą o 2 kg.
d/ sortyment wełny:
Dla frakcji nierozdzielnych grubość powinna wynosić średnio 31-32 m (C), przy włosach rozdzielnych dla puchu 18-25 m (AA-AB), a dla włosów przewodnich 45-60 m (E),
e/ charakter i wyrównanie wełny- musi być mocna, pojedyncze kosmyki powinny być zwarte o zakończeniu loczkowym (spiralnym), jednak miedzy sobą łatwo rozdzielne, zlokowacenie powinno mieć zasięg najwyżej do 1/3 głębokości kosmyka. Pożądane jest by włosy puchowe były tej samej długości co okrywa zewnętrzna, a co najmniej nie krótsze niż 3/4 długości włosów przewodnich, a ich ilość musi być co najmniej 3-4 razy większa niż włosów rdzeniowych i przejściowych.
Na szyi, podgardlu, mostku, a u tryków i na grzbiecie dopuszczalna jest czarna grzywa z włosów rdzeniowych,
f/ tłuszczopot - może występować w niewielkiej ilości, pożądany jest o konsystencji oleistej, koloru białego lub kremowego,
g/ wysadność wełny - przy 6-miesięcznym odroście powinna wynosić 8-12 cm dla frakcji przewodniej, i 6-9 cm dla frakcji puchowej,
h/ obrost wełną - na całym tułowiu z bardzo wyraźnym „ucięciem” wysadności na linii bocznej tułowia, brzuch owełniony, często spotyka się partie brzucha porośnięte sierścią, co należałoby eliminować. Głowa, kończyny i ogon nie owełnione, pokryte sierścią,
i/ wydajność strzyżna wełny - ze względu na możliwość spilśniania strzyżę należy przeprowadzać dwukrotnie w ciągu roku, co 6 miesięcy.
Łączna wydajność roczna wełny potnej sztuk dorosłych docelowo powinna wynosić u tryków 3 kg, u maciorek 2 kg.
III. Użytkowość - kożuchowa, skóry małe do średnich, lekkie, o dostatecznej gęstości okrywy oraz o wyrównanej grubości na całej powierzchni, wskazane bez zgrubień przykarkowych i przygrzbietowych. Jakość skóry zależy od wieku zwierzęcia, terminu uboju (pora roku), okrywy włosowej. Skóry o najwyższych parametrach uzyskuje się od 7 miesięcznych tryczków, ubijanych we wrześniu, przy odroście wełny minimum 5 cm.
IV. Standard hodowlany rasy wrzosówka.
Owce mają drobną figurę o harmonijnej budowie. Wełna frakcyjna, mocna. Na szyi, podgardlu, mostku, a u tryków i na grzbiecie dopuszczalna jest czarna grzywa z włosów rdzeniowych. Okrywa wełnista otwarta, o kosmykach niezbyt ostro zakończonych, porastająca na całym tułowiu i partii brzucha.
Za podstawowe umaszczenie uznaje się okrywę siwą i ciemno siwą, dopuszcza się umaszczenie czarne, siwo-płowe oraz inne według uznania komisji. Wyklucza się plamistość na tułowiu.
Niedopuszczalne iksowate i niedźwiedzie ustawienie kończyn.
V. Minimalne wymagania jakie powinny spełniać maciorki rejestrowane w sekcji dodatkowej księgi hodowlanej.
Owce są poddawane ocenie wartości użytkowej lub pochodzą ze stada poddawanego ocenie.
Owce są uznane za zgodne ze standardem hodowlanym.
Posiadają okrywę wełnistą otwartą.
4. Program hodowlany rasy wrzosówka jest przewidziany do realizacji na terytorium Polski.
5. Program hodowlany obejmuje 9139 sztuk maciorek i 269 sztuk tryków wpisanych do ksiąg, utrzymywanych w 109 stadach.
6. Każde zwierzę musi być identyfikowane zgodnie z przepisami Unii Europejskiej oraz przepisami krajowymi w zakresie identyfikacji owiec.
7. Polski Związek Owczarski jest odpowiedzialny wobec ministra właściwego do spraw rolnictwa za zapewnienie zgodności z wymogami z załącznika I część 2 ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych czystorasowych i mieszańców świni, handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium Unii oraz handlu ich materiałem biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego wprowadzania na terytorium Unii oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 652/2014, dyrektywy Rady 89/608/EWG i uchylające niektóre akty w dziedzinie hodowli zwierząt („rozporządzenie w sprawie hodowli zwierząt”).
8. Polski Związek Owczarski zleca podmiotom wymienionym w pkt 11 czynności techniczne polegające na:
- wprowadzaniu informacji do systemu informatycznego opartego o program komputerowy,
- prowadzeniu oceny wartości użytkowej,
- prowadzeniu selekcji i doboru zwierząt do kojarzeń.
9. Pomiędzy podmiotami wymienionymi w pkt 11 a działalnością gospodarczą hodowców uczestniczących w programie hodowlanym nie zachodzi konflikt interesów.
10. Podmioty wymienione w pkt 11 spełniają wszystkie wymogi niezbędne do realizacji działań wymienionych w pkt 8.
11. Wykaz podmiotów realizujących na zlecenie Polskiego Związku Owczarskiego niektóre zadania związane z realizacją programu hodowlanego:
a) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Białymstoku (15-094), ul. M.C. Skłodowskiej 3,
b) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Bydgoszczy (85-039), ul. Hetmańska 28,
c) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Lublinie (20-445), ul. Zemborzycka 53,
d) Sieradzki Związek Hodowców Owiec i Kóz w Łasku (98-100), ul. Kilińskiego 6,
e) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Malborku (82-200), ul. Chodkiewicza 32,
f) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu (34-400), ul. Szaflarska 93 d/7,
g) Warmińsko-Mazurski Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Olsztynie (10-549), ul. Mickiewicza 4,
h) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Opolu (45-836), ul. Wrocławska 170,
i) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Piotrkowie Trybunalskim (97-300), ul. Młynarska 2,
j) Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Poznaniu (60-837), ul. Mickiewicza 33,
k) Mazowiecki Związek Hodowców Owiec i Kóz w Warszawie (02-349), ul. Baśniowa 3 lok. 306 A.
12. Ocenę wartości genetycznej owiec szacuje Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie z siedzibą w Balicach, ul. Krakowska 1, 32-083 Balice.
13. Wartość genetyczna przedstawiana jest wartością indeksu selekcyjnego, uwzględniającego następujące cechy:
- masę ciała ocenianego jagnięcia w wieku 56 dni,
- oraz plenność życiową owcy-matki,
i przedstawia się następująco:
I = 100 + 5.45*(M56 - m1) + 18.50*(PL - 1)
gdzie:
M56 - standaryzowana na 56 dzień życia masa ciała jagnięcia,
PL - plenność życiowa owcy-matki,
m1 - średnia krajowe masa ciała jagnięcia w wieku 56 dni dla danej rasy i płci.
Zastosowane wagi ekonomiczne:
- dla masy ciała – 9,
- dla plenności życiowej owcy-matki – 270.
14. Rodowody zwierząt hodowlanych mogą być prowadzone w systemie kartotekowym lub przy zastosowaniu systemu informatycznego opartego o program komputerowy.
15. Cele programu:
a) w zakresie hodowli: rasa mateczna o użytkowaniu kożuchowym, która powinna mieć wysokie zdolności macierzyńskie maciorek, dobrą plenność i prawidłowe umięśnienie,
b) w zakresie selekcji: selekcja prowadzona w kierunku zachowania wzorca rasy i poprawy użytkowości. Dodatkowo jako narzędzie pomocnicze wykorzystuje się uszeregowanie zwierząt w zależności od uzyskanych indeksów selekcyjnych. Głównym celem selekcji jest wybór najlepszych zwierząt pod względem zgodności z wzorcem rasy do kojarzeń.
16. Program hodowlany wymaga prowadzenia oceny wartości użytkowej:
a) do generowania, rejestracji, przekazywania i wykorzystywania wyników oceny wartości użytkowej wykorzystuje się program komputerowy Polskiego Związku Owczarskiego w Warszawie,
b) do przeprowadzenia oceny wartości genetycznej wykorzystuje się program komputerowy opracowany przez Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie.
17. Ocena wartości użytkowej rasy wrzosówka obejmuje:
1) użytkowość rozpłodową,
2) użytkowość mięsną.
18. Ocena użytkowości rozpłodowej obejmuje ustalanie:
1)dla każdej maciorki w stadzie:
a) wieku,
b) dat wykotów,
c) liczby urodzonych jagniąt w danym wykocie,
d) liczby jagniąt odchowanych do 56 dnia życia,
e) średniej życiowej plenności określanej jako stosunek liczby urodzonych jagniąt do liczby wykotów, wyrażony w procentach,
2)wyrażonych w procentach dla całego stada:
a) płodności, określonej jako liczba matek wykoconych w stosunku do liczby matek w stadzie,
b) plenności, określonej jako liczba jagniąt urodzonych w stosunku do liczby wykoconych matek,
c) odchowu jagniąt, określonego jako liczba jagniąt odchowanych w stosunku do liczby jagniąt urodzonych,
d) wyniku rozrodu, określonego jako liczba jagniąt odchowanych w stosunku do liczby matek w stadzie.
19. Ocena użytkowości mięsnej owiec obejmuje:
1)ustalanie masy ciała zwierząt, polegające na jednorazowym ważeniu jagniąt, nie wcześniej niż w 49 dniu życia i nie później niż w 63 dniu życia,
2)ustalanie masy ciała zwierzęcia na 56 dzień życia jagnięcia,
3)ustalanie masy miotu maciorki w 56 dniu po urodzeniu jagniąt.
20. Księgi owiec hodowlanych prowadzi się w celu ewidencjonowania pochodzenia oraz gromadzenia informacji o wartości użytkowej i hodowlanej owiec, dającej podstawę do prowadzenia pracy hodowlanej.
21. Wpisy w księdze hodowlanej mogą być dokonywane wyłącznie przez osoby upoważnione przez prowadzącego księgę.
22. Księgi hodowlane dzieli się na następujące sekcje:
1) sekcje główne księgi prowadzone oddzielnie dla maciorek i tryków oznaczone symbolem G,
2) sekcja dodatkowa księgi prowadzona dla maciorek oznaczona symbolem W.
23. Do sekcji głównej księgi hodowlanej mogą być wpisywane owce, które:
1) maciorki i tryki, które pochodzą co najmniej od dwóch pokoleń przodków rasy wrzosówka, wpisanych do sekcji głównej księgi hodowlanej,
2) maciorki, które pochodzą od:
a/ matki i babki ze strony matki, które są zarejestrowane w sekcji dodatkowej księgi hodowlanej tej samej rasy,
b/ ojca i obu dziadków, którzy są wpisani do sekcji głównej księgi hodowlanej tej samej rasy,
3) rodowód zwierzęcia zawiera informacje wymagane przy wpisie do sekcji głównej księgi hodowlanej,
4) zostały zidentyfikowane po urodzeniu, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
5) owce są poddawane ocenie wartości użytkowej lub pochodzą ze stada poddawanego ocenie.
24. W sekcji dodatkowej księgi hodowlanej mogą być rejestrowane maciorki, które:
1) zostały zidentyfikowane po urodzeniu, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami,
2) zostały uznane za zgodne ze standardem rasy wrzosówka,
3) spełniają minimalne wymagania określone dla sekcji dodatkowej księgi hodowlanej.
25. Wpisu lub rejestracji owiec do właściwej sekcji księgi hodowlanej dokonuje się na wniosek hodowcy, po sprawdzeniu dokumentacji hodowlanej i spełnieniu warunków wymaganych przy wpisie lub rejestrowaniu do danej sekcji księgi hodowlanej.
26. Dowodem wpisu lub rejestrowania owcy do księgi hodowlanej jest zaświadczenie o wpisie lub rejestrowaniu do danej sekcji księgi hodowlanej, które jest przekazywane hodowcy.
27. Dokumentacja hodowlana niezbędna do dokonania wpisu lub rejestrowania zwierzęcia do księgi hodowlanej winna zawierać co najmniej informacje o:
1) pochodzeniu,
2) wynikach oceny wartości użytkowej oraz wynikach oceny wartości genetycznej, jeżeli została oszacowana,
3) numerze identyfikacyjnym nadanym zgodnie z obowiązującymi przepisami.
28. Zakres informacji o zwierzętach wpisywanych lub rejestrowanych do księgi hodowlanej:
1) imię, nazwisko i adres zamieszkania albo nazwa i siedziba hodowcy,
2) data wpisu,
3) numer identyfikacyjny i rasa zwierzęcia,
4) data i typ urodzenia zwierzęcia,
5) pochodzenie zwierzęcia,
6) wyniki oceny wartości użytkowej,
7) wartość genetyczna zwierzęcia, jeżeli ocena tej wartości została dokonana.
29. Dokumentami stwierdzającymi pochodzenie zwierzęcia są:
1) notes owczarni, prowadzony przez hodowcę pod nadzorem prowadzącego księgi,
2) „zbiorczy dowód urodzenia jagniąt” lub „raport z wykotów” wystawiony przez hodowcę lub prowadzącego księgi (wyciąg z notesu owczarni),
3) świadectwo zootechniczne wystawione przez prowadzącego księgi.
30. Identyfikacja zwierząt przy wpisie lub rejestrowaniu do księgi hodowlanej polega na odczytaniu numeru z kolczyka i porównaniu go z numerem wpisanym do dokumentu hodowlanego.
31. Kontrola pochodzenia prowadzona jest na podstawie badań markerów genetycznych przez Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie z siedzibą w Balicach, ul. Krakowska 1, 32-083 Balice.
32. Świadectwa zootechniczne dla zwierząt czystorasowych wpisanych do księgi wydawane są na wniosek hodowcy/posiadacza zwierzęcia przez podmioty wymienione w pkt 11. Świadectwa zootechniczne wydawane są na podstawie informacji o zwierzętach zawartych w systemie informatycznym prowadzonym na potrzeby oceny wartości użytkowej i ksiąg hodowlanych owiec.
Na zasadzie odstępstwa, o którym mowa w art. 31 ust.1 rozporządzenia 2016/1012 świadectwa zootechniczne dla nasienia, zarodków czy komórek jajowych mogą być wystawiane przez zatwierdzone centra pozyskiwania lub przechowywania nasienia. Do wydawania świadectw zootechnicznych towarzyszących nasieniu i zarodkom wprowadzanym do handlu, Polski Związek Owczarski upoważnia:
a)Małopolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o., 36-007 Krasne 32 k. Rzeszowa,
b)Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Poznaniu z siedzibą w Tulcach Sp. z o.o., 63-004 Tulce, ul. Poznańska 13.
c) Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie z siedzibą w Balicach, ul. Krakowska 1, 32-083 Balice,
d) Top Gen sp. z o. o., ul. B. Chrobrego 23, 48-100 Głubczyce.
Zwierzęta czystorasowe i materiał biologiczny pochodzący od takich zwierząt, powinny być zaopatrzone w świadectwa zootechniczne zgodne z wzorami określonymi w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2017/717 z dnia 10 kwietnia 2017 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012 w odniesieniu do wzorów formularzy świadectw zootechnicznych dotyczących zwierząt hodowlanych i ich materiału biologicznego wykorzystywanego do rozrodu.
Warszawa, 2019.07.19.